Hoe de muggen IJsland hebben bereikt, is niet vastgesteld. Een mogelijke verklaring is dat ze onbedoeld zijn meegereisd met geïmporteerde goederen of internationale vrachttransporten. De aanwezigheid van drie muggen betekent overigens niet automatisch dat de insecten zich ook op IJsland voortplanten. Daarvoor moeten ze geschikte omstandigheden vinden om eitjes te leggen en moeten de larven zich kunnen ontwikkelen tot volwassen muggen.
Einde van een muggenvrij tijdperk? Zelfs op IJsland zijn nu muggen gevonden
Gepubliceerd op 11 oktober 2026 / Geschreven door Patrick van Zundert
Waarom waren er eigenlijk geen muggen op IJsland?
Het ontbreken van steekmuggen op IJsland werd jarenlang toegeschreven aan de bijzondere klimatologische omstandigheden. Daarbij speelt niet alleen de kou een rol. In bijvoorbeeld Groenland en het noorden van Scandinavië komen volop muggen voor, terwijl de winters daar minstens zo koud kunnen zijn. Het verschil zit vooral in het verloop van de temperatuur en de omstandigheden waaronder muggen zich kunnen voortplanten.
Op IJsland wisselen dooi en vorst elkaar in de winter regelmatig af. Water kan daardoor tijdelijk ontdooien en vervolgens opnieuw bevriezen. Zulke wisselingen zijn ongunstig voor verschillende ontwikkelingsstadia van muggen die afhankelijk zijn van water. Ook de relatief korte en koele zomers maken het voor sommige soorten lastig om hun levenscyclus te voltooien. Toch zijn die omstandigheden niet voor alle muggen hetzelfde obstakel. De in oktober 2025 aangetroffen soort kan als volwassen insect overwinteren en is daardoor beter aangepast aan een koud klimaat.
Heeft klimaatverandering hiermee te maken?
De ontdekking past binnen een bredere ontwikkeling waarbij steeds meer insectensoorten worden aangetroffen op plaatsen waar ze vroeger niet voorkwamen. Door stijgende temperaturen kunnen gebieden die voorheen ongeschikt waren, geleidelijk aantrekkelijker worden voor bepaalde soorten. Ook IJsland heeft te maken met klimaatverandering. De opwarming kan gevolgen hebben voor de flora en fauna op het eiland en de mogelijkheden voor nieuwe soorten om zich er te vestigen.
Toch zou het te gemakkelijk zijn om de aanwezigheid van deze drie muggen rechtstreeks aan klimaatverandering toe te schrijven. Internationale handel en transport spelen eveneens een belangrijke rol bij de verspreiding van insecten. Bovendien is het aantreffen van een nieuwe soort iets anders dan het ontstaan van een blijvende populatie. Daarvoor moet worden aangetoond dat muggen zich daadwerkelijk voortplanten en gedurende meerdere jaren op IJsland kunnen overleven.
Betekent dit dat je voortaan muggenmiddel mee moet nemen?
Voor toeristen verandert er voorlopig weinig. De vondst van drie steekmuggen betekent niet dat vakantiegangers tijdens een rondreis door IJsland ineens rekening moeten houden met grote aantallen muggen. Het IJslandse natuurhistorische instituut is na de ontdekking wel begonnen met het gerichter volgen van de aanwezigheid en mogelijke verspreiding van steekmuggen. Ook in 2026 wordt onderzocht of deze insecten zich blijvend op het eiland kunnen vestigen.
Helemaal vrij van hinderlijke vliegende insecten was IJsland overigens nooit. Vooral bij het Mývatn-meer in het noorden kunnen in de zomer enorme aantallen dansmuggen voorkomen. De naam Mývatn betekent niet voor niets ‘muggenmeer’. De meeste van deze kleine insecten steken niet, maar kunnen door hun grote aantallen behoorlijk hinderlijk zijn. Daarnaast komen op IJsland al langer kleine bijtende knutten voor. Wie het land bezoekt, kon dus ook vóór de ontdekking van de eerste steekmuggen last hebben van vliegende insecten.
Voorlopig blijft het bij een bijzondere ontdekking die vooral wetenschappelijk interessant is. Of toekomstige generaties IJslanders net als Nederlanders regelmatig muggen uit hun slaapkamer moeten verjagen, zal pas na langer onderzoek duidelijk worden.